Snežana Laketa, OŠ Vuk Karadžić, Vlasenica

Rezime: Cilj istraživanja usmeren je na efekte  primene informacionih tehnologija na postignuća iz testa znanja u nastavi srpskog jezika. Populaciju istraživanja su činili učenici Osnovne škole Vuk Karadžić, Vlasenica, Republike Srpske i učenici Osnovne škole Kralj Aleksandar I, Republike Srbije. Uzorak eksperimentalnog istraživanja čini  414  učenika osnovne škole različitog uzrasta, različitog pola i opšteg uspeha. Od toga   284 učenika  u OŠ Vuk Karadžić, Vlasenica, koji su imali časove srpskog jezika i književnosti na tradicionalan i na modernizovan način i 130 učenika OŠ Kralj Aleksandar I u Gornjem Milanovcu  koji su imali časove srpskog jezika i književnosti samo na tradicionalan način. Ispitujući znanje iz oblasti narodne književnosti,  procenu poznavanja elektronskog učenja, procenu korišćenja računara za učenje, procenu korišćenja računara u nastavi srpskog jezika utvrđeno je da postoje statistički značajne razlike u stavovima i procenama učenika različitog pola i pripadnosti eksperimentalnoj ili kontrolnim grupama.

Ključne reči: test znanja, informacione tehnologije, elektronsko učenje, srpski jezik.

 

Effects of information technology on achievements in testing knowledge in teaching serbian language

Abstract: The aim of the research is focused on the effects of the application of information technology to the achievement of the knowledge test in the Serbian language. The population included pupils of the elementary school Vuk Karadzic, Vlasenica, Republic of Serbian and elementary school students from King Alexander I, the Republic of Serbia. A sample of experimental research makes 414 elementary school students of different ages, different genders and overall achievement. Of these 284 students in the elementary school Vuk Karadzic, Vlasenica, who had classes of Serbian language and literature in the traditional and modernized way and 130 primary pupils King Alexander I in Gornji Milanovac who had classes of Serbian language and literature only in the traditional way. In examining the knowledge of folk literature, assessment of knowledge of e-learning, assess the use of computers for learning, assessment of the use of computers in teaching Serbian language was found that there were statistically significant differences in attitudes and estimates of students of different genders and belonging to the experimental or control groups.

Keywords: Knowledge Test, information technology, e-learning, Serbian.

  1.  UVOD

Promene u obrazovnoj tehnologiji, a i obrazovnom sistemu omogućavaju da učenik bude i subjekt i objekt nastave u nastavnom procesu. Uloga nastavnika je i dalje nezamenjiva u fazi pripremanja, realizacije i vrednovanja nastave. Informatička znanja mogu veoma olakšati rad nastavniku u  svim  fazama. Koristeći internet u fazi pripremanja nastavnik se može pripremiti za inoviranu nastavu. Obaveza nastavnika jeste da nauči učenika kako da uči i da razvije motivaciju učenika za učenje. U uslovima kada se stručna znanja neprekidno inoviraju, nastavnik može iskoristiti prednosti interneta za inoviranje i aktualizovanje svog stručnog znanja, a može koristiti video prezentaciju kao nov način rada na času. Na taj način će približiti komunikaciju učenicima, nastavni sadržaj aktualizovati i učenike podstaći na mnogo veću aktivnost (Jovanović, 2011).

Razvoj tehnike omogućio je da izvesna sredstva zamene i neke aktivnosti nastavnika i učenika, pa su postala specifična sredstva – metode. Pri svemu tome, neophodno je imati u vidu „da škola ne može da se podredi tehnici i tehnologiji, već treba da pomogne nastavnicima i učenicima da shvate njene mogućnosti, kao i ograničenosti i nedostatke, kako bi je koristili na najcelishodniji način. Od tehnike se ne sme očekivati više od onoga što ona može da pruži, ali ni manje od onoga što je ona to objektivno u stanju“ (Đorđević, 2008: 681).

  1. TEORIJSKO RAZMATRANJE PROBLEMA

2.1.        Definisanje pojmova

Tradicionalna nastava jeste nastava u kojoj dominira frontalni oblik rada i monološka metoda. Pojam savremene nastave obuhvata različite modele organizacije vaspitno-obrazovnog procesa. U okviru ove nastave izdvajamo individualizovanu nastavu, timsku nastavu, integrisanu nastavu sa elementima tematskog planiranja, elektronsku nastavu, nastavu u kojoj koristimo mape uma za bolje pamćenje. Savremene veb-tehnologije koriste komunikacione, kolaborativne mogućnosti koje su lako dostupne i veoma popularne među mlađim generacijama, tako da mogu postati zamena dosadašnjim načinima učenja i podučavanja. Osim racionalizacije, „savremena obrazovna tehnologija će u većoj meri doprineti diferencijaciji i individualizaciji nastave i obrazovanja. Savremena nastavna sredstva nemaju samo funkciju nastavnih učila, već u sve većoj meri počinju da obavljaju i funkciju metoda učenja“ (Đorđević, 2008: 681).

Definisaćemo i pojmove elektronsko učenje i elektronska nastava. Za pojam elektronsko učenje David Vebster (2008) saopštava: „Vrlo jednostavno, elektronsko učenje jeste jednostavno učenje koje se dešava na računaru. U današnje vreme, to obično znači učenje preko Interneta, uz dostavljene informacije putem Internet pretraživača“ (Webster, 2008: 8). Elektronsko učenje se prema Dragani Bjekić se koristi kao pojam da označi raznovrsne procese, kakvi su učenje korišćenjem veba, učenje korišćenjem računara (zasnovano na mogućnostima računara), virtuelne učionice, digitalna kolaboracija, a prenos je obezbeđen preko Interneta, intraneta, audio i video traka, satelitskog prenosa, interaktivne televizije ili kompakt diskova (Bjekić, 2011: 2). DŽon Keler i Katsuaki Suzuki (John M. Kellera i Katsuaki Suzuki, 2004) su definisali pojam elektronsko učenje u širem smislu, tako da se on odnosi na gotovo svako okruženje za učenje u kojima se elektronski mediji, kao što su računari, koriste kao komponenta nastavnog sistema isporuke (Keller i Suzuki; 2004: 230). „Precizno značenje pojma elektronska nastava obuhvata sistem učenikovih i nastavnikovih aktivnosti u nastavi podržanoj i oblikovanoj dostignućima informaciono-komunikacione tehnologije i elektronskim tehničkim rešenjima. Ovaj pojam se u teoriji i praksi elektronskog obrazovanja, posebno u obliku na engleskom jeziku (electronic teaching) koristi u dvojakom značenju   i da označi nastavu kao obostranu interakciju nastavnika i učenika, ali i kao sinonim za nastavnikovu aktivnost poučavanja“ (Bjekić, 2011: 3). Dok je arhitektura elektronskog učenja centrirana na učenika, „arhitektura elektronske nastave je centrirana na nastavnika. Elektronska nastava nije preduslov elektronskog učenja, ali jeste jedna od značajnih inovacija u obrazovanju“ (Bjekić, 2011: 3).

2.2.           Savremeni pristup interpretaciji narodne pesme

Učitelj je dirigent u svojoj učionici, on je kreator svog časa, on je taj koji je pokretač. Najvažnije je motivisati decu, pokazati im puteve i načine saznavanja, jer  smisao savremene nastave nije da se učenicima serviraju gotova znanja koja će oni reprodukovati, već naprotiv da se učenik motiviše da postane aktivni učesnik u nastavnom procesu. Na ovaj način će učenici poželeti da otkrivaju nova znanja, a i prepreke na koje nailaze lakše će da savlađuju.

„Uloga nastavnika u nastavnom procesu je važna i nezaobilazna, a u nastavi čitanja i više od toga — primarna i nezamenjiva…Nastavnik koji zna da veština čitanja određuje efekte percepcije, nastoji da svojim radom motiviše učenike da čitanje shvate kao elementarnu potrebu nastave, osnovni preduslov obrazovanja, oplemenjivanja stilskog izraza i razvijanja govorne kulture“ (Smiljković i Milinković, 2010: 86—87).

Razvoj novih tehnologija uslovljava i integraciju tehnologija u nastavni proces. Nastavnici širom sveta suočavaju se sa velikim zahtevima njihovog profesionalnog razvoja. „Efikasna integracija

tehnologija u nastavni proces zahteva od nastavnika ne samo da koristi svoje znanje o upotrebi tehnologije u nastavnom procesu, već i da kombinuje i integriše tehnološko i pedagoško znanje“ (Kabakci, 2011: 49).

U uslovima kada se stručna znanja neprekidno inoviraju, nastavnik može iskoristiti prednosti interneta za inoviranje i aktualizovanje svog stručnog znanja, a može koristiti video prezentaciju kao nov način rada na času. Na taj način će približiti komunikaciju učenicima, nastavni sadržaj aktualizovati i učenike podstaći na mnogo veću aktivnost (Jovanović, 2011). U vaspitno-obrazovnom procesu, praktična primena računara se može podeliti na primenu računara u: planiranju obrazovanja, programiranju obrazovanja, realizaciji nastave ili u vrednovanju znanja.

Proces direktne realizacije nastave jeste najbitnija faza u primeni računara. Kroz pripremnu fazu u interpretaciji epske narodne pesme učenici se mogu motivisati  da istraže  istorijske događaje i ličnosti. Ova istorijske sadržaje učenici mogu potražiti u istorijskim udžbenicima, enciklopedijama, televizijskim emisijama, na internetu. „Primanje svijeta epske narodne pjesme traži sposobnost zamišljanja određenih situacija i ličnosti“ (Rosandić, 1974: 46). Pored ovakvog angažovanja, a samim tim i motivisanja učenika, „motivacija za čitanje i analizu epskih pjesama postiže se i gledanjem filmova i likovnih reprodukcija“ (Rosandić, 1974: 46). Internet obiluje resursima koji se mogu pravilno upotrebiti kao didaktičko-metodički materijal u nastavi.

Uspešna nastava uz tehnologiju je multidimenzionalni proces koji: „zahteva razumevanje zastupljenost i formulisanje sadržaja korišćenja tehnologije; pedagoške tehnike koje koriste tehnologiju na konstruktivan način da se predaju sadržaji; znanje o tome šta čini sadržaj  teškim  ili lakim da naučite i kako tehnologija može da pomogne; znanje o prethodnom znanju učenika i teoriji epistemologije; i razumevanje kako tehnologija treba da bude iskorišćena da  gradi na postojećem znanju i da  razvija novo“ (Sahin, 2011: 98).

2.3. Dosadašnja istraživanja primene tehnologije u nastavi

Istraživanje motivacije za elektronsko učenje obavljeno je na uzorku učenika Osnovne škole „Vuk Karadžić” iz Vlasenice, regija Birač, školske 2013/2014. godine. Uzorak su činila 142 učenika različitog uzrasta, pola i opšteg uspeha. Ispitujući stavove, motivisanost, spremnost učenika za elektronsko učenje utvrđeno je sledeće:

  • „da su učenici motivisani za elektronsko učenje;
  • da je, testirajući značajnost razlike između učenika različitog školskog uspeha na osnovu varijabli zainteresovanosti i spremnosti za elektronsko učenje koristeći t-test, utvrđeno da je vrednost aritmetičke sredine najviša kod odličnih učenika, ali da razlika između ovih uzoraka nije statistički značajna, tako da je hipoteza da ne postoji statistički značajna razlika u nivou zainteresovanosti i spremnosti za elektronsko učenje s obzirom na opšti uspeh učenika – potvrđena.
  • da je, testirajući značajnost razlike između učenika muškog i ženskog pola na osnovu varijabli zainteresovanosti i spremnosti za elektronsko učenje koristeći t-test, utvrđeno da razlika između ova dva uzorka nije statistički značajna, tako da je hipoteza da ne postoji statistički značajna razlika u nivou zainteresovanosti i spremnosti za elektronsko učenje s obzirom na pol učenika – potvrđena“ (Laketa, 2014: 165).
  1. METODOLOŠKI DEO

Problem istraživanja definisali smo kroz pitanje: Da li se znanje učenika može povećati na testu narodne književnosti uvođenjem savremenih metodičkih pristupa nastavi?

Za predmet našeg istraživanja odabrali smo ispitivanje efekata savremene nastave  na znanje iz oblasti narodne književnosti učenika osnovne škole. Eksperimentalnim faktorom kao nezavisnom varijablom (uvođenjem savremene nastave u interpretaciji narodne epske pesme) opredeljujemo se za ispitivanje transfera savremene nastave (poređenjem savremene i tradicionalne) na znanje učenika, na stavove učenika. Prema ovako formulisanom predmetu  istraživanja prikupili smo osnovne opšte podatke o učenicima (uzrast, uspeh, pol); podatke o nivou znanja; proverili postoji li povezanost između stavova i načina izvođenja nastave, zavisno od uzrasta i pola učenika.

Cilj istraživanja je ispitati efekte eksperimentalnog programa: savremene nastave (elektronska, integrisana, nastava u kojoj koristimo  mape uma, istraživačke zadatke, individualizovana nastava) u odnosu na tradicionalnu nastavu (nastavu  u kojoj je zastupljen frontalni oblik rada i monološka metoda) — u interpretaciji epske pesme na povećanje znanja iz narodne književnosti. Zadaci istraživanja: Utvrditi nivo znanja učenika iz narodne književnosti na početku i na kraju eksperimentalnog istraživanja.

Opšta hipoteza glasi:  Savremena nastava (elektronska, integrisana, nastava u kojoj koristimo  mape uma, individualizovana nastava) je efikasnija u odnosu na tradicionalnu nastavu (nastavu  u kojoj je zastupljen frontalni oblik rada i monološka metoda)  na znanje učenika osnovne škole iz oblasti narodne književnosti.

Od tehnika u istraživanju koristili smo anketiranje, testiranje i skaliranje. Za potrebe istraživanja koristićemo integrisani instrument koji se sastoji od upitnika osnovnih podataka o učenicima i skale stavova Likertovog tipa, skalu motivacije i test znanja iz oblasti narodne književnosti. Upitnikom smo prikupili podatke o: uzrastu učenika, polu, opštem uspehu na polugodištu, procene osposobljenosti upotrebe računara u učenju, poznavanje računarskih programa, procena koliko nastavnici upotrebljavaju računare u nastavi, mape uma, itd. Pitanja u upitniku su zatvorenog tipa i sastoje se od upitnih rečenica u kojima je potrebno izabrati jedan od ponuđenih odgovora.

Testove iz oblasti narodne književnosti sastavljali su Snežana Laketa, Jovanka Vlačić i Ivan Šarac za probno testiranje učenika od 4. do 9. razreda. Test znanja iz narodne  književnosti baždaren  je na  uzorku 72  učenika u martu 2015. godine. Metodom unutrašnje konzistencije za uzorak ispitanika N = 72 utvrđen je stupanj pouzdanosti testa od 25 ajtema. Kronbahov alfa (Cronbach’s Alpha), koeficijent pouzdanosti baziran na prosečnim korelacijama među ajtemima, iznosi α = 0.893 što ukazuje na visoku homogenost ajtema testa. Pored toga, iz Tabele 1 možemo da pronađemo veoma važne podatke o dikriminativnosti svake tvrdnje. Oni se nalaze u koloni Korigovana ajtem-total korelacija. U ovoj koloni su date korelacije svake pojedinačne tvrdnje sa ukupnim testom bez te tvrdnje. Diskriminativnost stavke predstavlja stepen u kome stavka može da diskriminiše ispitanike. „U istraživanjima se kao stavke sa lošom diskriminativnosti tretiraju sve one čija je vrijednost korigovane ajtem korelacije negativna, kao i one čije su vrijednosti  niže od 0.15“ (Turjačanin i Čekrlija, 2006: 137). Sve naše tvrdnje su ispunile standard, tačnije vrednosti korigovane ajtem-total korelacije su pozitivne, i više od 0.15 (tabela 1).

Test znanja iz narodne književnosti kreirao je tim stručnjaka iz oblasti srpskog jezika i književnosti, tako da su pitanja valjana tj. ispituju znanje učenika iz oblasti narodne književnosti, a to je i zadatak testa. Objektivan je jer je pri kreiranju testa znanja tim stručnjaka kreirao i ključ za bodovanje svakog pitanja i na taj način isključena je subjektivnost u bodovanju i ocenjivanju testa.

Tabela 1. Ajtem analiza Testa znanja iz narodne književnosti

Pored metode teorijske analize, u našem istraživanju  primenjena je i eksperimentalna metoda. Tok eksperimentalnog ispitivanja: Deo ispitivanja je bio sproveden u Republici Srpskoj, u OŠ Vuk Karadžić, Vlasenica gde u eksperimentalnoj grupi  nastavnici koriste savremenije načine za interpretaciju narodnih epskih pesama (integrisana nastava, elektronska nastava, upotreba mapa uma, upotreba istraživačkih zadataka), ali i  na tradicionalan način u kontrolnoj grupi, a deo ispitivanja u Republici Srbiji, u OŠ Kralj Aleksandar I, Gornji Milanovac gde su nastavnici izvodili  nastavu samo na tradicionalan način.  Na početku eksperimenta i u jednoj i u drugoj grupi izvršeno je inicijalno testiranje i procena na skali stavova o motivaciji za elektronsko učenje. Nakon uvođenja eksperimentalnog faktora ponovljeno je ispitivanje o stavovima učenika u obe grupe (eksperimentalnoj i kontrolnoj). Eksperiment je realizovan u martu, aprilu, maju i junu 2015. godine.
Ispitujući efekte savremene nastave (elektronska, integrisana, nastava u kojoj koristimo mape uma, istraživačke zadatke, individualizovana nastava) u interpretaciji epske pesme u odnosu na tradicionalnu nastavu (nastavu u kojoj je zastupljen frontalni oblik rada i monološka metoda) na povećanje znanja iz narodne književnosti, na jačanje pozitivnih stavova učenika osnovne škole prema elektronskom učenju, utvrđena je struktura uzorka (tabela 2) eksperimentalne (E) i kontrolnih grupa (K1 i K2) po polu i uzrastu (razredu).
Tabela 2. Struktura uzorka po polu i uzrastu eksperimentalne i kontrolnih grupa

Statistički postupak koji ćemo koristiti za izračunavanja efekata eksperimentalnog dela jeste: analiza kovarijanse.

Analiza kovarijanse   je statistički postupak koji se koristi za:

  • statističko ujednačavanje grupa i
  • longitudinalno praćenje efekata eksperimantalnog faktora.
  1. REZULTATI ISTRAŽIVANJA

4.1. Rezultati na testu znanja iz srpskog jezika (Vlasenica) za EK različitog pola

Analizom kovarijanse za eksperimentalnu (E) i kontrolnu (K) grupu različitog pola učenika škole u Vlasenici ispitivali smo efekte eksperimentalnog programa. Nalazi analize varijanse kojima smo obrađivali rezultate na testu znanja iz srpskog eksperimentalne i kontrolne grupe u OŠ Vuk Karadžić, Vlasenica ukazuju  da na inicijalnom testiranju ne postoji statistički značajna razlika između grupa (Fx = 1.351, p = 0.258), a na finalnom testiranju znanja ta razlika je statistički značajna (Fy = 31.232 p = 0.000). Analiza kovarijanse potvrđuje da su te razlike statistički značajne (Fyx = 46.517 p = 0.000)  i da je dejstvo eksperimentalnog faktora ostavilo transfer na eksperimentalnu grupu, što vidimo i na boljim rezultatima srednjih vrednosti finalnog ispitivanja (My) u eksperimentalnoj grupi  i za pripadnike muškog i ženskog pola (tabela 3).

Tabela 3. Srednje vrednosti inicijalnog i finalnog merenja testa znanja iz srpskog jezika

Nalazi t-testa potvrđuju da postoji statistički značajna razlika između rezultata prilagođenih sredina eksperimentalne i kontrolne grupe (tabela 4).

Tabela 4.  t-test

Grafikon 1.  ilustruje  promene srednjih vrednosti početnog (Mx) i završnog ispitivanja (My) i prilagođenih sredina završnog ispitivanja kod E i K grupa različitog pola na test znanja prema epskim pesmama.

Grafikon 1. Test znanja iz srpskog jezika

4.2. Rezultati na testu znanja iz srpskog jezika (Vlasenica i Gornji Milanovac) za EK grupu različitog pola

Ispitujući statističku značajnost analizom varijanse i kovarijanse rezultata eksperimentalne grupe škole u Vlasenici i kontrolne grupe škole Gornji Milanovac na testu znanja iz srpskog jezika utvrđene su sledeće vrednosti na početku  (Fx = 3.361  p = 0.019), a i na kraju eksperimenta (Fy = 69.325  p = 0.000). Analiza kovarijanse iznosi Fyx = 90.279,  p = 0.000 i statistički je značajna, a razlika je u korist eksperimentalne grupe učenika.

Srednje vrednosti rezultata na inicijalnom (Mx) i finalnom (My) ispitivanju su date su u tabeli 5 gde se jasno vidi da eksperimentalna grupa i muškog i ženskog pola ima veće skorove na finalnom testiranju (My).

Tabela 5. Srednje vrednosti

Nalazi t-testa potvrđuju da postoji statistički značajna razlika između rezultata prilagođenih sredina eksperimentalne i kontrolne grupe (tabela 6).

Tabela 6. t-test

Grafikon 2. ilustruje  promene srednjih vrednosti početnog (Mx)  i završnog (My) ispitivanja i prilagođenih sredina završnog ispitivanja kod E i K grupa različitog pola na testu znanja iz srpskog jezika. Uočljivo je da su srednje završnog vrednosti ispitivanja na testu veće u eksprimentalnoj grupi pripadnika i muškog pola EM i ženskog pola EŽ.

Grafikon 2. Test znanja po polu

 4.3. Rezultati na testu znanja iz srpskog jezika (Vlasenica) za EK različitog uzrasta

Ispitujući statističku značajnost analizom kovarijase rezultata eksperimentalne i kontrolne grupe škole u Vlasenici na testu znanja iz srpskog jezika utvrđeno je da postoji statistički značajna

razlika (tabela)  između grupa na početku (Fx = 6.688,  p = 0.000), a i na kraju eksperimenta (Fy = 15.066, p = 0.000). Analaza kovarijanse iznosi Fyx = 19.143  r = 0.000.

Srednje vrednosti rezultata na inicijalnom (Mx) i finalnom (My) ispitivanju su date su u tabeli 7 gde se jasno vidi da eksperimentalna grupa različitih uzrasta ima veće skorove na finalnom testiranju (My).

Tabela 7. Srednje vrednosti

Grafikon 3. ilustruje  promene srednjih vrednosti početnog i završnog ispitivanja i prilagođenih sredina završnog ispitivanja kod E i K grupa različitog uzrasta na testu znanja iz srpskog jezika. Pripadnici eksperimentalne grupe su superiorniji na testu znanja od pripadnika kontrolne grupe.

Grafikon 3. Test znanja iz srpskog jezika po uzrastu (Vlasenica)

Nalazi t-testa potvrđuju da postoji statistički značajna razlika između rezultata prilagođenih sredina eksperimentalne i kontrolne grupe po uzrastima (tabela 8).

4.4. Rezultati na testu znanja iz srpskog jezika (Vlasenica i Gornji Milanovac) za EK različitog uzrasta

Ispitujući statističku značajnost analizom varijanse i kovarijase rezultata eksperimentalne grupe škole u Vlasenici i kontrolne grupe škole Gornji Milanovac na testu znanja iz srpskog jezika utvrđeno je da postoji statistički značajna  razlika između grupa na početku (Fx = 11.668,  p = 0.000), a i na kraju eksperimenta (Fy = 29.139,  p = 0.000). Analiza kovarijanse iznosi Fyx = 33.36,   p = 0.000.

Srednje vrednosti rezultata (tabela 9) na inicijalnom (Mx) i finalnom (My) ispitivanju su date su u tabeli gde se jasno vidi da eksperimentalna grupa različitih uzrasta ima veće skorove na finalnom ispitivanju (My).

Tabela 9. Srednje vrednosti

Grafikon 4. ilustruje  promene srednjih vrednosti početnog i završnog ispitivanja i prilagođenih sredina završnog ispitivanja kod E i K grupa različitog uzrasta na testu znanja iz srpskog jezika. Pripadnici eksperimentalne grupe su bolji na skali od pripadnika kontrolne grupe. Uočljivo je i da su pripadnici E grupe u blagom porastu postizali bolje rezultate na finalnom ispitivanju, dok to nije slučaj sa pripadnicima kontorlne grupe.

Grafikon 4. Test znanja iz srpskog jezika po uzrastu (Vlasenica/GM)

Nalazi t-testa potvrđuju da postoji statistički značajna razlika između rezultata prilagođenih sredina eksperimentalne i kontrolne grupe  u svim uzrastima (tabela 10).

Tabela 10. t-test

  1. ZAKLJUČAK

Ispitujući efekte eksperimentalnog faktora analizom varijanse i kovarijanse rezultata eksperimentalne i kontrolne grupe Osnovne škole  Vuk Karadžić u Vlasenici na rezultate testa znanja iz narodne književnosti, u odnosu na pol i uzrast,  utvrđeno je da:

  • su skorovi na testu znanja kod eksperimentalne grupe veći i da je ta razlika statistički značajna na nivou 0,001.

Ispitujući efekte eksperimentalnog faktora analizom varijanse i kovarijanse rezultata eksperimentalne i kontrolne grupe Osnovne škole  Vuk Karadžić u Vlasenici i kontrolne grupe Osnovne škole Kralj Aleksandar I, Gornji Milanovac na rezultate testa znanja iz narodne književnosti, u odnosu na pol i uzrast,  utvrđeno je da:

  • su skorovi na testu znanja veći kod eksperimentalne grupe i da je ta razlika statistički značajna na nivou 0,001.

Ovi rezultati potvrđuju našu hipotezu da je savremena nastava (elektronska, integrisana, nastava u kojoj koristimo  mape uma, individualizovana nastava) efikasnija u odnosu na tradicionalnu nastavu (nastavu  u kojoj je zastupljen frontalni oblik rada i monološka metoda)  na povećanje znanja učenika osnovne škole iz oblasti narodne književnosti.

„Potrebno je iskoristiti sve pozitivne resurse koje nam današnji sistemi za elektornsko učenje nude, dopunjujući ih sistemima za neformalno, kolaborativno, socijalno učenje, ali treba iskoristiti i spremnost prosvetnih radnika da se stručno usavršavaju iz oblasti informatičke pismenosti (koja je jedna od ključnih kompetencija nastavnika današnjice i nastavnika budućnosti), jer ljudski faktor je taj koji je presudan u svim oblastima života, a posebno u (e) učenju“ (Laketa, 2013: 8).

 

LITERATURA

  • Bjekić, D. (2011). Psihološki faktori uspešnog učenja i nastave U: Psihologija e-učenja i e-nastave, 1–19, preuzeto 20. decembra 2013. iz elektronske knjige sa stranice http://e-lab.tfc.kg.ac.rs/moodle/mod/book/view.php?id=10522  .
  • Đorđević, J. (2008): Individualizacija i inoviranje nastave i učenja u školi 21. veka, Pedgoška stvarnost, Novi Sad, 55(7-8), 673-685.
  • Jovanović, N.(2011). Značaj informatičkog znanja za osavremenjivanje nastave. Zbornik radova Tehnologija informatika i obrazovanje, 689-693.
  • Kabakci, Y. I. (2011). An Evaluative Case Study on Professional Competency of Preservice Information Technology Teachers, preuzeto 9. avgusta 2012, iz The Turkish Online Journal of Educational Learner motivation and E-learning designTechnology, Vol 10, No 3, sa stranice http://www.tojet.net/volumes/v10i3.pdf .
  • Keller, J. M. i Suzuki, K. (2004). Learner motivation and E-learning design: a multinationally validated process, preuzeto 20. decembra 2013, iz Journal of Educational Media, Vol. 29, No. 3, sa stranice http://www.gsis.kumamoto-u.ac.jp/ksuzuki/resume/journals/2004a.pdf
  • Laketa, S. (2013). Savremeni trendovi i budućnost sistema za elektronsko učenje, preuzeto 19. septembra 2015, iz Dositeja, 5—8, sa stranice http://casopisdositej.eucionica.com/images/casopisBroj1/dositejBroj1.pdf .
  • Laketa, S. (2014). Motivacija učenika za elektronsko učenje. Učitelj, Beograd, 1, 149—165.
  • Rosandić, Dragutin, (1974), Narodna književnost u osnovnoj školi (metodičke osnove),U: Metodički pristup književnoumjetničkom tekstu, Ur. Zorka Vujević, Sarajevo: Veselin Masleša.
  • Sahin, I. (2011). Development of Survey of Technological Pedagogical and Content Knowledge (TPACK), preuzeo 9. avgusta 2012, iz The Turkish Online  Journal of Educational Technology, Vol 10, No 1, sa stranice http://www.tojet.net/volumes/v10i1.pdf .
  • Smiljković, Stana i Milinković, Miomir (2010). Metodika nastave srpskog jezika i književnosti, Vranje: Učiteljski fakultet.
  • Turjačanin, V. i Čekrlija, Đ. (2006). Osnovne statističke metode i tehnike u SPSS-u, Banja Luka: Centar za kulturu i socijalni popravak.
  • Webster, D. (2008). Learning about e-learning, preuzeto 21. decembra 2013, iz Knowledge Presenter, sa stranice http://www.knowledgepresenter.com/kpuniversity/v7/whitepapers/lal.pdf

Leave a Reply